Türk Edebiyatında Ninniler

Türk Edebiyatında Ninni’nin Yeri ve Önemi


Eski Türk boylarından günümüze annelerimizin yüreğinden çıkan ezgiler ile şekil almış bir sözlü edebiyat türüdür ninniler. Geçmişten günümüze söyleyeni belli olmayan, herhangi bir ölçü birimi ve hece sisteminden oluşmayan ninniler, tamamen annenin o anki ruh halini ezgi eşliğinde yansıtmasıdır. Ninniler sadece Türk geleneklerinde olmayıp, dünyanın bir çok yöresinde ve coğrafyasında birbirinden farklılıklar göstererek görülmektedir.

Annelerimizin o yumuşak ses tonlarıyla, bazen hüzün, bazen sevinç eşliğinde söyledikleri bu ninniler, edebiyatımızda genelde manilerden ilham almaktadır. Yeni doğmuş bebeklerin veya çocukların uyumasında söylenen ezgiler, anne ile çocuk arasında gözle görülmeyen güçlü bir bağ oluşturmaktadır. Bu ninniler sayesinde çocuk daha o yaşlarda güveni ve huzuru bu ezgilerle öğrenmektedir.

Ninnilerin  Türk Edebiyatındaki yeri  “BALUBALU” dur.

Günümüzde En çok söylenen ve dinlenen Ninniler.

1)- Kayahan’dan Müthiş bir Ninni Türküsü

2-) Mircan Kaya Atem Tutam Ben Seni Ninnisi

3-) Mircan Kaya Ninni Bebeğim

4-) Hürrem Sultan’ın Söylediği Yabancı Ninni

5-) Eledim Eledim Asker Eyledim Türküsü

6-) Toygar Işıklı’dan Güzel Bir Ninni

7-) Bebeğimin Beşiği Camdan Ninnisi

8 -) Nilüfer E Bebeğim e Ninnisi

9-) Uyusunda Büyüsün Nazlı Bebeğim Ninnisi

 

Ninniler, çocukları büyüten, nine, anneanne, babaanne, teyze, abla,yenge vb. gibi yakınların, çocukları uyutmak için belli bir ezgiyle söyledikleri manzum veya mensur sözlerdir. Ninni kelimesinin, ürkçe’de ne zamandan beri kullanıldığını kesin olarak bilemiyoruz. Anadolu sahasında nen eylemek şekline rastlıyoruz (Çelebioğlu,1982:10). Divânü Lugâti’t Türk’te ninni karşılığı “balu balu” olarak verilmektedir (Atalay,1941:232)

Anadolu sahası dışında niniler laylay , elle, nenne, eldiyi, leyley, leyley,leyley, ayya, nanıy, allay vb. adlarıyla söylenir (Çelebioğlu,1982:11) Ninniler çeşitli zaman birimlerinde kuşaktan kuşağa devredilip

aktarılan, ezgileri yönüyle çocukları etkileyen ürünlerdir. Ortaya çıkışlarıyla ilgili kesin bilgilere sahip olamadığımız ninniler, çıkış zamanlarındaki asılşekillerini koruyamamışlardır. Tarihsel, sosyal ve kültürel nedenler, göçler değişikliğe uğramalarına neden olmuştur. Ninniler, söylendikleri toplumun kültürünü yansıtmışlardır.

Bir çok şekilleri olmakla birlikte, ninniler genellikle mâni dörtlükleriyle söylenir. Ninni konulu mânilerin son dizeleri ninni anlatım kalıplarından oluşur. Ninni başlangıcında ninni söylenene bir seslenme görülür. Ninni sonunda çocuğu uyutmayı amaçlayan ses tekrarlarından

yararlanılır. Ninniler ezgi yönüyle beşik sallama ahengine uygun söylenirken, bazen ezgi ve ses tonu çocuğun durumuna göre ayarlanır. Ninnilerin oluşumunda, annenin ruhsal durumu, yaşanılan olaylar,

çocuğa duyulan özlemler rol oynar. Anneler bazen eşinden kaynanasından, akrabalarından yakınmaları ninnilerde dile getirir. Her anne ninni yakabildiği gibi çevresinden duyduğu ninnileri de söyleyebilir. Ninniler çocuğun kız veya erkek oluşuna göre de değişir.

Ninnileri içerik yönünden incelediğimizde dilek, temenni, sevgi, ilgi, şikayet, üzüntü,ayrılık gurbet, vaat, tehdit ve korkutma konularının çokça işlendiği görülür. Bazen düşünce ve özdeyişlerin söylendiği mânilere de rastlarız. Ninnilerin büyük bir bölümü dilek ve temenni içerir.Ninnilerde yerel ögeler, adet ve geleneklerimizle tarih ve sosyal bir çok özelliklerle karşılaşırız.* Türk Halk Kültüründen Derlemeler (1997), KB, HAGEM Yay., Ankara, 2000, s.47-732

Ninni Çeşitleri

l-Dini-kutsal nitelikli ninniler

2-Efsane, ağıt türünden ninniler

3- Dilek ve temenni ninnileri

4- Sevgi ve ilgi anlatan ninniler

5- Övgü ve yergi nitelikli ninniler

6- Şikayet ve üzüntü anlatan ninniler

7- Ayrılık ve gurbet anlatan ninniler

8- Vaat ninnileri

9- Tehdit ve korkutma ninnileri

10- Ninni olarak söylenen tekerlemeler

Anadolu’da Ninnilerin Konuları

1- Yaramaz ve uyumayan çocuklar için velilerden yardım isteme

2- Öksüz kalan çocuğa ağıt türü ninni

3-Çocuk sahibi olma dileği

4 – Dua nitelikleri ninniler

5- Uyuma büyüme yürüme dileği

6- Yiyecek ve içecekle ilgili ninniler

7- Giyim, ziyaret, eşya ve oyuncakla ilgili ninniler

8- Evlenme dileğiyle ilgili ninniler

9- Öğrenim, meslek ve makamla ilgili dilek ninnileri

10- Mal, mülk ve zenginlik dileğiyle ilgili ninniler

11- Çocuk sevgisi anlatan ninniler

12- Anne, baba ve akraba konulu ninniler

13- Övgü ve yergi nitelikli ninniler

14- Şikayet ve üzüntü anlatan ninniler

15- Ayrılık ve gurbet anlatan ninniler

16- Vaat ninnileri

17- Tehdit ve korkutma ninnileri

 

Genel olarak Ninni kültürü günümüzde kırsal bölgelerde ve hala kentleşmenin yaygın omadığı İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerimizde sıklıkla görülmektedir. Kaynağı tam olarak bilinmeyen bu türküler, anneler tarafından özel olarak bestelenip bir ezgiyle söylendiklerinden yazılı bir baskıda günümüze ulaşmamış, kulaktan kulağa dilden dile gelişivermiş bir sanattır.

 

Anadolu’da Sıkça Söylenen Ninnilerden Bazıları

 

Dinî-Kutsal Nitelikteki Ninniler

 

A) Velilerle İlgili Ninniler:

Dandini dandini dasdini

Minarelerin kandili

Ayasofya’nın hatibi

Bubi (Ebu) Ali’nin kâtibi

Hu dervişler dervişler

Hak yolundan gelmişler

Bir fırın ekmek yemişler ,

Daha da yok mu demişler

Hu, hu, hu….

 

Efsane, Ağıt Türünden Ninniler

 

A) Ölüm Ninnileri:

(Lohusa iken ölen anne için yazılmıştır.)

Akşam oldu ben yakamadım gazımı

Doya doya sallayamadım kuzumu

Kadir mevlam çirkin yazmış yazımı

Uyu hey annesiz yavrum sen uyu

Uyu da ben sana ninni diyeyim

Yavrum senin annenin adı münevver

Ben ölürsem yavrum seni döverler

Uyu hey annesiz yavrum sen uyu

Uyu da ben sana ninni diyeyim.

Sabah oldu kumrular öter saçakta

 

Altı aylık yavrum kaldı salıncakta

Annesi yok mama versin kucakta

Uyu sen annesiz yavrum sen uyu

Uyu da ben sana ninni diyeyim

 

Dilek ve Temenni Ninnileri

 

A) Çocuk Sahibi Olma Dileğiyle İlgili Ninniler:

 

Uyusun da büyüsün ninni

Aktaşı belediğim ninni

Belediğim bir aktaş durur, ninni

Yoldan geçen yolcu arkadaş ninni

Onlar da himmet etin

Mevlam ona bir can versin -Ahmet’im ninni

Baban eve geldi mi ninni

Beynamazın kızını aldı mı ninni

Günah deryasına daldı mı ninni

Yoldan geçen yolcu arkadaş ninni

Onlar da himmet etsin

Mevlam ona bir can versin – Ahmet’im ninni

Çalkan Karadeniz çalkanır ninni

İçinde bıdıklar yeltenir ninni

Dertli gönül böyle mi eğlenir ninni

Onlar da himmet etsin

Mevlam ona bir can versin Ahmet’im ninni

Bahçede güller güllendi

Gelin bakın benim oğlum canlandı

Onlar da himmet etsin

Mevlam ona bir dil versin Ahmet’im ninni

 

B) Dua Nitelikli Ninniler:

 

Dandini dandini

Danalar bir ay olmuş

Anadan bağışlarsın yaradan

Eksilmesin aradan

Ninni yavrum ninni

Uyur da büyür ninni ;

Dere boyu saz olur

Gül açılır yaz olur

Ben yavruma gül demem

Gülün ömrü az olur.

E, e,e

Hü, hü, hü Allah

Sen uykular ver Allah

Oğlum büyüsün İnşaallah

Herkes desin Maşaallah

Kova kova balın olsun

Akar sular ömrün olsun

Denizlerde salın olsun

Uyu ninni uyu ninni

Denizlerde salın olsun

Benim şirin nazlı kuşum

Sana sevgi uçurmuşum

Uyu ninni uyu ninni

Tarla yolu taşlıdır

Yavrum hilâl kaşlıdır

Hu, hu, bir Allah

Sen uykular ver Allah

Oğlum uyusun İnşallah

Herkes desin Maşallah

Yuvada yavru kuş ninni

Erkenden uyusun kuş ninni

Yavrum sen de güzel uyu

Güzel gözlü yavrum ninni

Gökte Ay soldu ninni

Yıldızlar kayboldu ninni

Uyusun da büyüsün ninni

 

C) Uyuma, Büyüme ve Yürüme Dileğiyle İlgili Ninniler:

Babası da deve gelmez eve

Anası da katır dinlemez hatır

Hu hu hu hu hu

Uyusun da büyüsün ninni

Tıpış tıpış yürüsün ninni

Şimdi de anası gelecek

Kızına da meme verecek

Hu hu hu hu hu

Dağdan iner kuzular

Ninni, ninni…

Kararır coşkun sular

Ninni, ninni

Benim yavrum uyusun da büyüsün

Ninni, ninni….

Tıpış tıpış yürüsün ninni…

Ninni ninni ninnistan

Yıkılsın Arabistan

Arabistan kızları

Neden giyer fistan

Uyusun da büyüsün ninni

Koşa koşa yürüsün ninni

Kocaman olsun ninni

Tıpış tıpış yürüsün ninni

 

D) Yiyecek ve İçecek Dileğiyle İlgili Ninniler:

Dandini dandini dandik al

Git bakkaldan fındık al,

Eve gel kır da ye,

Havana koy da öyle ye

Dandini dandini dastana

Danalar girmiş bostana

Gitsin yavrum çıkarsın

İki karpuz koparsın

Biri annesine biri babasına

Kabukları kalsın halasına

Dandini dandini dat babası

Malını da mülkünü sat babası

Oğluna şeker al babası

Uyu yavrum uyu ninni….

Dasdasına dumbasma

Yağlı poğaça kız anasına

Kalın sopalar çocuk anasına

Ninni yavrum ninni

Hu hu hu Allah

Şeker , lokum, un helva

Gel gel babası

Getir halka maması

Getirirsen severiz

Getirmezsen döveriz

Hu hu hu Alllah

İncir, üzüm çuvalla

Benim kızanım yesin avuçla

Ninni ninni ninnisine

Oğlum gitmiş ninesine

Ninesi garipmiş

Soğan koymuş torbasına

Torbası da delikmiş

Düşmüş yolun ortasına

Ninni ninni dediler

Pişti pideler, yedi kediler

Yedi kediler mama vermediler

Yedi kediler mama yok dediler

Hu hu hu kuşu

Tutamadık şu kuşu

Çalılıkta yuvası

Mama getir babası

Hu hu hu Allah

Oğlum uyur inşallah

Uyusun da büyüsün

Tıpış tıpış yürüsün ninni

Ninnilerle uyuttum

Ninnilerle büyüttüm

Tıpış, tıpış yürüttüm

Ninnisi gelmiş ninni

Uuu kuşu

Derelerde su kuşu

Dikenlikte yuvası

Katı lokum getir

Oğluma da babası

Eee eee

 

E) Giyim Ziynet, Eşya ve Oyuncak Dileğiyle İlgili Ninniler:

Dandini dandini dan ister

Babasından don ister

Basmadan don beğenmez

İpekten olsun ister

Ninni ninni ninnice

Oğluma telliler atınca

Tellileri giyince

Oğlumu görenler

Bayılacak görünce

Ninni oğluma ninni

Ninni yavruma ninni

Oda dolu kestane

Devşirdim tane tane

Akranları içinde

Benim oğlum bir tane

Ninni oğluma ninni

Ninni yavruma ninni

 

F) Evlenme ve Gelin Olma Dileğiyle İlgili Ninniler:

Çiçeklerden taç yaparım kızıma

Kraliçe olsun Tekfur Beyin oğluna

Uyusun da güzelleşsin ninni

Gören bir kez daha baksın ninni

Salma salına yürüsün ninni

Kızım kızım kızağa

Kızımı vermem uzağa

Kızıma dünürcü gelecek

Doksan paşa yüz ağa

Ninni kızıma ninni

 

G) İş ve Hizmet Bekleme Dileğiyle İlgili Ninniler:

Dandini dandini danana

Kızlar gider hamama

Hamam yolu otludur

Kızlar lavanta kokuludur

Oğlum oğlum oynunda

Elması var koynunda

Oğlum gider oyuna ninni

Topu var elinde şimdi

Dandini dandini dandisi

Hani yavrumun annesi

Arpalığa gitsin gelsin

Annesine su getirsin

Hayya hayya hayyası

Ne zaman değecek faydası

Yaz değmezse , kış değer

Benim oğlumun faydası

Ninni ninni ninni

Ninni yavrum ninni

Uyusun da koca kız olsun ninni

Babasına hizmet etsin ninni

Teyzesi pilav pişirecek

Oğlum karnını şişirecek

Ninni yavrum ninni E, e,e

Uyutayım büyüteyim e,e,e

Anasına su taşısın e,e,e

Babasına odun kessin e,e,e

Tarlaya gitsin e,e,e

Hayvanları gütsün, e,e,e

Büyüsün çalışsın e,e,e

Dağlara taşlara gitsin e,e,e

Çelik çomak oynasın e,e,e

Ninni yavrum ninni

Uyusun da büyüsün oğlum ninni

Koşa koşa yorulsun ninni

Büyüsün de okusun ninni

Benim oğlum annesine

Babasına baksın ninni

 

H) Öğrenim, Meslek ve Makam Sahibi Olma Dileğiyle İlgili Ninniler:

 

Dandin dandin dan gelecek

Dermenlerden un gelecek

Herkesin çocukları yarış yapmış

Benim oğlum ön gelecek

Dandini dandini dostları

Dikilmemiş astarı

Babası gömlek ister

Annesi oğluna gösteri

Höledim höledim

Höllük eledim

Kınalı beşikte

Bebek beledim

Asker eyledim

Ninni yavrum ninni

 

I) Mal Mülk ve Zenginlik Dileğiyle İlgili Ninniler:

 

Bahar gelir yaz gelir

Turna gelir kaz gelir

Küpler dolusu altın

Bir kızıma az gelir

Ninni kızıma ninni

Altını da dolsun sini

 

IV. Bölüm

Sevgi Ve İlgi Anlatan Ninniler

 

A) Uyuma ve Büyümeyle İlgili Ninniler:

Bahçelerden su gelir

Tekkelerden hu gelir

Yavrum yattı beşiğe

Şimdi uykusu gelir

Benim kızım uyusun ninni

Uyusun büyüsün ninni

Kuşlar yuvaya dönmeden

Babası gelecek şimdi

Uyusun da büyüsün ninni

Benim yavrum büyüsün ninni

Tıpış tıpış yürüsün ninni

Dandini dandini danalı bebek

Beşiği yeşile boyalı bebek

Uyusun da büyüsün ninni

Parmakları kınalı bebek

Dandini dandini dasdana

Danalar girmiş bostana

Kov bostancı danayı

Yemesin lahanayı

Benim oğlum lokum yer

Uyusun da yürüsün ninni

Dandini dandini danalı kuşum

Elleri ayakları kınalı kuşum

Dağlara gittim dağlar uyur

Eve geldim yavrum uyur

Ninni benim yavruma ninni

Uyusun da büyüsün ninni

Dandini dasta gider

Kokusu dosta gider

Yavrumu gören kızlar

Evine hasta gider

Ninni yavrum ninni

Uyusun da büyüsün ninni

Dandini dandini danaylı

Boynunda görmüş hamaylı

Hamaylısı boynunda

Yavrum annesinin koynunda

Ninni yavrum ninni

Uyusun da büyüsün ninni

Dandini dandini dastana gel

Tahtalara bas da gel

Tahtalar oynamasın

Ninni yavrum ninni

Uyusun da büyüsün ninni

Elma attım yuvarlandı

Geldi beşiğe dayandı

Ayşe hanım sevip gitsin

Oğlum uykudan uyandı

Evde ışıklar söner ninni

Gökte ateşler yanar ninni

Gökte ateşler yanar ninni

Dağlardan iner kuzular ninni

Gökte aydede güler ninni

Uyu yavrum uyu der ninni

Gece göklerden indi ninni

Bu akşam öbek öbek ninni

Yıldızlar birer çiçek ninni

Pencereden girecek ninni

Gözümden akıttım yaşı

Erenlerin yoldaşı

Uyu yavrum uyu

Büyü yavrum büyü

Ninni desem dağlar uyur

Dağlarda laleler büyür

Benim yavrum şimdi uyur

Ninni yavrum ninni

Ninni desem yaraşır ninni

Sokakları dolaşır ninni

Kucaklara yaraşır ninni

Uyusun da büyüsün ninni

Adı güzel yavrum ninni

Ninni ninni ninnice

Bol soğanlı börülce

Börülcecik ter dökmüş

Kızım uykuya yatınca

Ninni yavrum ninni

Uyuturum ben seni yavrum ninni

Büyütürüm ben seni yavrum ninni

Sağ olup yavrumu büyüttüm

Uyur benim yavrum ninni

Sallayım uyutayım

Uyutayım büyüteyim

Kocaman adam edeyim

Ninni derim yavrum

Nenni derim yavruma

Uyu dedim ben ona

Sevdim ömür boyunca

Ninni bu yumurcağa

Bahçeye salıncak kurdum

Eline oyuncak verdim

Yavruma ben sevgi derdim

Nenni benim yavruma

Behçedeki gülümsün

Dalımda bülbülümsün

Uyusun da büyüsün

Nenni benim yavrum

 

B) Yemek ve Yiyeceklerle İlgili Ninniler:

Nenni nenni nesteneli

Cebi dolu kestaneli

Neylemeli kestaneyi

Şeker ile beslemeli

Ninni yavrum ninni

Ninnisine ninnisine

Ali gider annesine

Annesi pide pişirir

Ali burnunu şişirir

Hü hü ninni

Uyusun da büyüsün ninni

 

C) Çocuk Sevgisini Anlatan Ninniler:

Annenin büyük derdi

Tanımsız , ışıktır rengi

Çocuk gözlerini yumduğunda

Gölge de kalır ninniler

Dağa gittim dağ durur ninni

Dağda tavşan uyur ninni

Eve geldim kara gözlü oğlum uyur ninni

Ninni desem yaraşır ninni

Oğlum mahallede dolaşır ninni

Mahallenin kızları oğluma sataşır ninni

Dandini dandini dan gelir

Değirmenden un gelir

Hep güzeller yarışır

Benim yavrum onlardan ön gelir,

Dandini dandini danivermiş

Bir eşecik buluvermiş

Benim yavrum büyümüş

Adam oluvermiş e, e,e

Dandini dandini das kızım

Pabucunun ucuna bas kızım

E e e e

Kuyuya bakır saldım

Gözüne çakır saldım

Ben çakırdan hoşlanmam

Kara gözlü yavrum ninni

Uyusun da büyüsün ninni

Ninni yavrum ninni

Ninni yavrum ninni

Gözleri akıp gidiyor

Rüyalar seni bekliyor

Ninni yavrum ninni

Uyu yavrum ninni

Kapa gözlerini

Güzel rüyalara dal

Öpsün melekler seni

Her sabah erkenden

Açsın gonca gülüm

Her sabaha erkenden

Gülsün tatlı yüzün

Yıkamış oğlumun saçını

Taramamış kızının saçını

Dandini dandini dasdanaşır

Şu mahallenin çocukları

Benim kızıma sataşır

E….e,e, e, e,

 

D) Kız- Oğlan, Anne- Baba ve Akrabayla İlgili Ninniler:

Dandini dandini dan kişi

Amcası subaşı

Halası yarıktaşı

Babası Beylerbaşı

Bebeğin beşiği bakır

Yerinden kalkmıyor ağır

Ben sallarım tıkır mıkır

Ninni yavrum ninni

Derdini dandini dastana

Oğlum gider bostana

Acı soğan doldurur

Heybesine torbasına

Ninni dedim ninni

Derelerin baykuşu

Çatıdadır yuvan

Hanı oğlumun babası

 

V. Bolüm

Övgü Ve Yergi Nitelikli Ninniler

 

A) Bebekle İlgili Övgü ve Yergi İfade Eden Ninniler:

Ağzında şeker halkası

Burnu Medine hurması

Yanakları misket elması

Gözleri nergiz çiçeği

Kaşları kudret kalemi

Alnı orta sinisi

Ninni benim bebeğim

Ninni salınacak bebeğim

Hayya desem yaraşır

Mahalleleri dolaşır

Mahallenin kızları

Benim oğlumla uğraşır

Ninni oğlum ninni

Ninni desem yaraşır

Sokakları dolaşır ninni

Ninni oğlum ninni

Ninni yavrum ninni

Bir doğurdum

Pir doğurdum

Ordu müşirlerinden

Şanlı sultan kocalarından

Yakışıklı oğlum ninni

 

B) Anne, Baba ve Kardeşle İlgili Övgü ve Yergi İfade Eden Ninniler:

Dandini dandinin danası var

Bir kel başlı anası var

Huyavrumahu.hu

Ninni de ninnisi var

Hu yavruma hu, hu

Ninni ninni ninnisine

Oğlum gitsin annesine

Annesi onu istememiş

Soğan da koymuş torbasına !

 

C) Akraba İle İlgili Övgü ve Yergi İfade Eden Ninniler:

Dandini dandini

Babası beyler eşi

Amcası subaşı

Dayısı onbaşı!

Ninni yavrum ninni

Dandini dandini dan sini

Annesi leylek babası sahi

Öldüm gittim ne fena sahi

Ulaşık bulaşık amcaları

Partal pabuçlu halaları

Mecidiye fesli amcaları

Uyu yavrum ninni ninni !

Dandini dandini dastana

Danalar girmiş bostana

Gitsin yavrum çıkarsın

İki karpuz koparsın

Biri annesine

Biri babasına

Dağlara vardım dağlar uyur

Kuşlara sordum kuşlar uyur

Eve geldim yavrum uyur

Ninni yavrum ninni

Dandini dandini danası

Kimdir bunun anası

Çok çalışır babası

Yavru büyütür anası

Ninni ninni ninnisine

Yavrum gitsin annesine

Annesi pideler pişirir

Yavrusu tumbayı şişirir

Ninni ninni ninnisine

Kızım gitmiş yengesine

Yengesi bir fena kadın

Soğan koymuş torbasına

Ninni, ninni ninnisine

Oğlum girmiş amcasına

Amcası bir fena adam

Biber koymuş torbasına

Uyusun da büyüsün ninni

Tıpış tıpış yürüsün ninni

Uykusu gelmiş şimdi

Uyusun da büyüsün ninni

 

VI. Bölüm

Şikayet, Üzüntü Anlatan Ninniler

 

A) Ağlamayla, Uyumamayla İlgili Ninniler:

Asmaya kurdum salıncak

Uyumadı gitti yumurcak

Kopuverdi salıncak

Düşüverdi yumurcak

Ninni, ninni ninni!

Haydi sen de yum gözünü

Ak göge bak , hep sana gülümser

Ninni yavrum ninni

Sus ağlama minik yavrum ninni

Sen güzel güzel suyu yavrum ninni

 

B) Annenin Bebekle İlgili Üzüntülerini, Bebeğin Dert Ortağı Oluşunu

İfade Eden Ninniler:

Ak koyunun kuzusu

Yüreğimin sızısı ninni

Uyusun da büyüsün ninni

 

VII. Bolum

Ayrılık Ve Gurbet Anlatan Ninniler

 

A) Anne ve Bebek Ayrılığıyla İlgili Ninniler:

Uyu dedim uyutamadım

Ninni yavruma ninni

Anasının kucağında

Büyütemedim ninni

Benim yavrum gül idi

Ninni yavrum ninni

Anasının bülbülü idi

Ninni yavrum ninni

Yavrum sana asmaya kurdum salıncak

Eline de verdim bir şeker ile oyuncak

Yavrum seni sallayamadım doyuncak

Uyu hey annesiz yavrum uyu

 

B) Anne ve Baba, Bebek ve Baba Ayrılığıyla İlgili Ninniler:

Ah dağlar sıra dağlar

Bir dert kalbimi dağlar

Bu hasrete dayanmaz

Annem içinde ağlar

Ninni yavrum sen uyu

Baban gelmeden büyü

Ninni dedim salladım

Gurbet ele yolladım Ninni yavrum ninni

Dağcı baba dağa gider

Sırtına aba giyer Mehmet’in oğluna

Uyusun da büyüsün ninni…

 

VIII. Bölüm

Vaad Ninnileri

Ninnilerle yatırdım

Uykulara batırdım

Eğer uykun gelmezse

Satın aldım getirdim

 

IX.Bölüm

Tehdit Ve Korkutma Ninnileri

A) Anne ile İlgili Tehdit Ninnileri:

Benim bir kızanım var

Vermem beşe vurmam taşa

Osman Paşa uyumazsa eğer

Atarım onu çalıdan aşağı

N 93- Su çeker su çeker

Bizim kuyudan su çeker

Çardak altından geçer

Bütün kızanlar içinde

Benim kızanım en güzel

 

B) Umacı ,Dede, Derviş v.s. ile İlgili Tehdit Ninnileri:

Gündüz olur gece olur ninni

Sevgilerden hece olur ninni

Uyumazsa cüce olur ninni

Hu huu huu huu

Dandini dandini dastana

Avrupa görmüş beybabası

Çalımına bakmayın tüy kabası

Uyusun da büyüsün ninni

 

C) Hayvanlarla İlgili Tehdit Ninnileri:

Hadi karga işine

Düşme de yavrumun peşine

Karga seni tutar isem

Kanadını yolarım aman

Kuyruğunu koparırım aman

Hu hu hu yavruma ninni

Havlama köpek havlama

Kuyruğunu da sallama

Kuyruğunu keseriz

Oğluma da kamçı yaparız.

E,e,e!

Karga da seni tutarım aman

Kanadını yolarım aman

Yelpazeler tutarım aman

Kışın mangal yakarım aman

Karga seni tutarım

Kanadını yollarım

Yelpazeler yaparım

Mini mini hanımlara atarım.

 

X. Bölüm

Ninni Olarak Söylenen Bazı Tekerlemeler

A kuş tellice

Kuş kanadının altı benlice

Kuşu beyler vurmuş ürkütmüş

Karlıca dağlarca uçurtmuş

Ninni ninni ninni

Hoppala hoppala hoppala

Koşar gider bakkala

Bakkal yolu taşlıdır

Oğlum hilâl kaşlıdır Ninni , ninni, ninni..

Hoppala yavrum hoppala

Kızımı verdim topala

Topal odun getirsin

Kışın yaksın otursun

Yazın gezsin yürüsün

Rahat rahat uyusun ninni

 

Kaynakça

Çelebioğlu, Amil;1982, Türk Ninniler Hanimesi, Ülker Yayınları, İstanbul

Kaşgarlı Mahmud, Divânü Lugâti’t Türk (TercümeBesim Atalay), Ankara,

1941, c.3.

Ninniler | 0 Comments